Có những nơi càng nổi tiếng càng dễ trở nên quen thuộc, nhưng Hội An lại là một ngoại lệ. Người ta có thể đến Hội An nhiều lần, đi qua những con đường cũ, nhìn những mái ngói rêu phong, những bức tường vàng hay dòng Thu Bồn, nhưng mỗi lần trở lại vẫn có cảm giác như đang bước vào một câu chuyện khác.
Được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 1999, phố cổ Hội An là một trong những đô thị thương cảng Đông Nam Á được bảo tồn đặc biệt tốt. Những dấu ấn của quá trình giao thương với Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản và phương Tây vẫn hiện diện trong quy hoạch đường phố, kiến trúc nhà ở và đời sống văn hóa nơi đây và luôn có sức hút đặc biệt níu chân du khách muốn trở lại khi đến du lịch Hội An.
Điều gì khiến Hội An có sức hút?
Sức hút của Hội An không nằm ở một công trình duy nhất mà đến từ tổng thể không gian phố cổ. Những ngôi nhà nằm san sát nhau, mặt tiền hướng ra phố, phía sau kết nối với dòng sông từng tạo nên một đô thị buôn bán nhộn nhịp từ nhiều thế kỷ trước.
Ngày nay, Hội An đã trở thành điểm đến du lịch nổi tiếng, nhưng nơi đây vẫn giữ được cảm giác của một thành phố sống chậm. Buổi sáng, phố cổ mang vẻ yên bình; khi chiều xuống, những mái nhà cũ đón ánh nắng vàng; còn khi phố lên đèn, không gian lại chuyển sang một sắc thái rất khác với đèn lồng, hàng quán và những hoạt động văn hóa truyền thống.
Chính sự chuyển mình trong ngày ấy khiến du lịch Hội An không đơn thuần là tham quan một di sản. Đó còn là trải nghiệm bước vào một không gian đô thị đã tồn tại qua nhiều thế hệ nhưng vẫn tiếp tục được sử dụng, buôn bán và sinh hoạt như một phần của đời sống hiện đại.
Nghe về một Hội An “cổ”
Gọi là “phố cổ”, nhưng Hội An không phải một bảo tàng đóng kín để du khách chỉ đến ngắm nhìn. Đằng sau những cánh cửa gỗ, những mái ngói âm dương và bức tường vàng là một đô thị từng giữ vai trò thương cảng quan trọng từ khoảng thế kỷ XV đến XIX. Thương nhân từ nhiều nơi ở châu Á và cả châu Âu từng tìm đến đây giao thương, tạo nên sự giao thoa văn hóa đặc biệt mà ngày nay vẫn có thể nhìn thấy trong diện mạo của phố.
Dấu ấn ấy thể hiện khá rõ qua những công trình như chùa, hội quán, nhà thờ tộc, nhà ở của thương nhân hay Chùa Cầu. Đặc biệt, kiến trúc Hội An là sự hòa quyện giữa những yếu tố bản địa với ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa và Nhật Bản, tạo nên một diện mạo rất riêng mà không dễ tìm thấy ở một đô thị cổ khác trong khu vực. Có lẽ vì vậy mà khi đi giữa Hội An, cảm giác “cổ” không đến từ việc mọi thứ đều cũ. Nó đến từ cách quá khứ vẫn hiện diện tự nhiên trong đời sống hôm nay.
Cấu trúc độc đáo của phố cổ Hội An
Một trong những điều làm nên giá trị của phố cổ Hội An chính là quy hoạch đô thị còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Khu phố cổ được hình thành với hệ thống đường phố có trục chạy song song với sông, kết hợp cùng những con đường và ngõ nhỏ cắt vuông góc. Các dãy nhà thường nằm liền nhau dọc theo mặt phố, tạo thành những tuyến phố hẹp đặc trưng. Phía trước thuận tiện cho việc buôn bán, trong khi phía sau có sự kết nối với sông, phù hợp với hoạt động vận chuyển hàng hóa của một thương cảng xưa.
Đặc biệt, kiểu nhà ống dài và hẹp là một nét rất dễ nhận ra ở Hội An. Không gian nhà thường được tổ chức theo dạng nhà – sân – nhà, với kết cấu gỗ, tường gạch hoặc gỗ và mái ngói. Một số ngôi nhà còn giữ được những chi tiết chạm khắc, hệ khung gỗ và cách tổ chức không gian mang dấu ấn của nhiều thế hệ cư dân.
Chính sự thống nhất về chiều cao, mặt tiền, mái nhà và cách bố trí các công trình đã tạo nên một tổng thể phố cổ hài hòa. Hội An đẹp không chỉ vì từng ngôi nhà đẹp, mà bởi khi đứng cạnh nhau, chúng tạo thành một bức tranh đô thị hoàn chỉnh.
Nếu đã dành thời gian khám phá phố cổ Hội An, hành trình có thể mở rộng ra nhiều điểm đến khác ở khu vực miền Trung để chuyến đi không chỉ xoay quanh những con phố cổ.
Từ Hội An, du khách có thể kết hợp trải nghiệm làng rau Trà Quế để tìm hiểu đời sống nông nghiệp địa phương, đạp xe qua những vùng quê yên bình hoặc khám phá không gian sông nước và biển đảo tại Cù Lao Chàm.
Nếu yêu thích lịch sử và kiến trúc, có thể kết hợp hành trình với Thánh địa Mỹ Sơn, quần thể đền tháp của nền văn hóa Chăm Pa và cũng là một Di sản Văn hóa Thế giới của Việt Nam. Xa hơn một chút là Đà Nẵng, nơi có thể tiếp nối hành trình bằng biển Mỹ Khê, bán đảo Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn hoặc những trải nghiệm ẩm thực miền Trung.
Một cách khác để cảm nhận Hội An trọn vẹn hơn là dành thời gian cho cả phố cổ và vùng ngoại ô. Bởi nếu phố cổ kể câu chuyện về một Hội An thương cảng, thì những làng nghề, làng rau, vùng quê và dòng sông xung quanh lại giúp du khách hiểu hơn về đời sống đã nuôi dưỡng thành phố này qua nhiều thế hệ.
Du lịch Hội An vì thế không chỉ là tìm về một nơi “cổ”. Đó là hành trình nhìn thấy cách một đô thị hàng trăm năm tuổi vẫn giữ được ký ức của mình, nhưng đồng thời vẫn sống, vẫn chuyển động và vẫn đủ sức khiến những người lần đầu đặt chân đến phải lòng.
Nguồn/Ảnh: Sưu tầm.
